Woningbouw & cijfers

CBS laat vergunningcijfers weg door twijfel over registratie

Ontbrekende woningbouwcijfers vragen om zorgvuldigheid. Wie plannen beoordeelt of een opdrachtgever bijpraat, moet weten welke bouwfase een cijfer beschrijft en hoe betrouwbaar de registratie is.

Wat het CBS momenteel weglaat

Beeld: AI-gegenereerde redactionele conceptillustratie van vier manieren om woningbouw te volgen. De beelden geven geen aantallen of onderlinge verhoudingen weer.

Een kop over bovengemiddelde vergunningverlening klinkt veelbelovend voor de woningbouw. Ook het CBS meldde in augustus dat april en mei relatief hoge aantallen lieten zien. In hetzelfde bericht stond echter een waarschuwing: de cijfers voor juni en het tweede kwartaal ontbraken. Voor wie de voortgang van projecten wil duiden, verdient juist die toelichting aandacht.

In de op 24 september 2026 bijgewerkte levenslooptabel toont het CBS voor woningen en voor woningen plus niet-woningen samen geen aantallen vergunde nieuwbouw en vergunde toevoegingen over juni, juli, augustus en het tweede kwartaal. De kwaliteit staat ter discussie. Sommige gemeenten registreren anders in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen, de BAG. Dat raakt de onderlinge vergelijkbaarheid en betrouwbaarheid.

Het CBS legt een waarschijnlijk verband met gewijzigde regels rond netcongestie, maar kwantificeert de invloed daarvan niet. Alle cijfers over 2026 in deze tabel zijn voorlopig. Een betrouwbare omvang van de opvallende vergunningentoename valt voor de weggelaten perioden dus nog niet vast te stellen.

Vier cijfers met een eigen betekenis

Cijfers over bouwstarts en gerealiseerde nieuwbouw zijn wel beschikbaar. De levensloopstatistiek telt woningen en andere verblijfsobjecten. Bij vergunde nieuwbouw gaat het om woningen waarvoor een vergunning is geregistreerd. Bouw gestart telt woningen met een geregistreerde startmelding. Het CBS waarschuwt dat zulke meldingen kunnen ontbreken; het feitelijke aantal bouwstarts kan daardoor hoger liggen.

Voor opgeleverde nieuwbouw is de kolom ‘Nieuwbouw, totaal’ relevant: woningen die door nieuwbouw aan de voorraad zijn toegevoegd. De netto verandering van de woningvoorraad omvat daarnaast onder meer toevoegingen in bestaande gebouwen, functiewijzigingen, sloop, onttrekkingen en administratieve bijstellingen. Wie alleen nieuwbouw telt, mist dus een deel van het verhaal.

Ook bij volledige registratie beschrijven de vergunningen en opleveringen van één maand doorgaans verschillende projecten. Deel die totalen daarom niet op elkaar om een realisatiepercentage te berekenen. Daarvoor moet je dezelfde groep woningen door de tijd volgen.

Een andere tabel vult het gat niet vanzelf

Er bestaat ook een gemeentelijke CBS-tabel over gemelde bouwvergunningen. Die bevat wel cijfers voor het tweede kwartaal, maar uitsluitend van gemeenten die hebben gereageerd. Ontbrekende opgaven worden daar niet geschat. Het CBS waarschuwt dat deze reeks niet rechtstreeks vergelijkbaar is met andere vergunningtabellen.

Een ontbrekend vakje uit de BAG-reeks met zo’n ander cijfer invullen levert een ogenschijnlijk complete grafiek op. De bron en dekking veranderen dan ongemerkt halverwege de reeks. Laat ontbrekende waarden herkenbaar leeg. Een nul suggereert ten onrechte dat er geen activiteit was; een doorgetrokken lijn suggereert een waargenomen ontwikkeling.

Wat je wel kunt bespreken aan de projecttafel

Begin een voortgangsoverzicht met de vraag die je wilt beantwoorden. Voor de toekomstige werkvoorraad zijn vergunningen relevant. Voor uitvoering kijk je naar bouwstarts, met de registratiebeperking erbij. Voor gerealiseerde nieuwbouw en de groei van de woningvoorraad gebruik je de bijbehorende afzonderlijke cijfers.

Noteer vervolgens bij ieder getal de regio, verslagperiode, bron en publicatiedatum. Bewaar eerdere versies, zodat een herziening zichtbaar blijft. Vul het landelijke beeld voor een concreet project aan met bevestigde informatie over planning, financiering, uitvoerbaarheid en aansluitingen.

Een vermeende vergunningenhausse biedt momenteel onvoldoende basis om extra bouwproductie als vaststaand te presenteren. Voor architecten en opdrachtgevers zit de bruikbare informatie in een preciezere vraag: welke stap is aantoonbaar gezet, en wat moet er nog gebeuren voordat deze woningen beschikbaar komen?

Kernpunten voor de lezer

• Controleer het tabelnummer en de toelichting voordat je een groeipercentage overneemt.

• Vergelijk dezelfde bouwfase, verslagperiode en regio; een realisatiepercentage vraagt om het volgen van dezelfde woningen.

• Markeer ontbrekende waarden en voorlopige cijfers zichtbaar, ook op LinkedIn.

• Onderbouw conclusies over een concreet project met actuele projectinformatie.

Wat het CBS momenteel weglaat

Vier cijfers met een eigen betekenis

Wat je wel kunt bespreken aan de projecttafel

Bronnen